โรสแมรี่ (Rosemary) เป็นพืชสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม พร้อมประโยชน์หลากหลาย ใช้ในการทำอาหาร บำรุงผิว บำรุงผม รวมถึงใช้ในการบำบัดในรูปแบบ Aromatherapy แต่วันนี้ AloEx จะมาพูดถึงประโยชน์ของโรสแมรี่ด้านการบำรุงผมและหนังศีรษะ ที่มีการใช้มาอย่างยาวนานและแพร่หลายไปทั่วโลก
โรสแมรี่คืออะไร?
โรสแมรี่ คือ พืชสมุนไพรชนิดหนึ่ง เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว และมีสารพฤกษเคมีที่มีประโยชน์ต่อร่างกายหลายชนิด เช่น
- ฟลาโวนอยด์ (Flavonoids) สารต้านอนุมูลอิสระประเภทหนึ่ง ที่มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ
- กรดฟีนอลิก (Phenolic acids) อีกหนึ่งสารต้านอนุมูลอิสระที่ช่วยต้านการอักเสบได้ พร้อมชะลอความเสื่อมของเซลล์
- เทอร์พีนอยด์ (Terpenoids) สารประกอบอินทรีย์ที่พบในพืช ช่วยต้านอักเสบ ต้านเชื้อราและแบคทีเรีย รวมถึงต้านอนุมูลอิสระได้ด้วย
โรสแมรี่บำรุงผมอย่างไรบ้าง?
ลดผมร่วง
- โรสแมรี่เป็นพืชสมุนไพรที่อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ ซึ่งจะช่วยลดผมร่วงที่เกิดจากการถูกมลภาวะและสารอนุมูลอิสระทำร้ายได้
- มีสารต้านการอักเสบ ช่วยลดการระคายเคืองที่หนังศีรษะ ที่เป็นอีกหนึ่งสาเหตุทำให้ผมร่วงได้
- ช่วยลดผมร่วงที่เกิดจากฮอร์โมน DHT (Dihydrotestosterone) ในการทดลองในห้องแล็บ สารสกัดใบโรสแมรี่ยับยั้งเอนไซม์ 5 Alpha-Reductase ซึ่งเปลี่ยนฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน (Testosterone) เป็น DHT ได้ 82.4% ที่ความเข้มข้น 200 µg/mL และ 94.6% ที่ 500 µg/mL [1][2]
- ช่วยปรับสมดุลความมันบนหนังศีรษะ ตามการใช้แบบดั้งเดิม โรสแมรี่ช่วยให้หนังศีรษะสะอาดสดชื่น ไม่มันเยิ้ม
ช่วยให้ผมงอกใหม่
- ในหนูทดลอง สารสกัดใบโรสแมรี่ช่วยให้ผมที่ร่วงจากฮอร์โมนงอกกลับมาได้ดีขึ้น [2]
- ในคน งานวิจัยกับผู้มีภาวะผมร่วงจากพันธุกรรม 100 คน เปรียบเทียบน้ำมันโรสแมรี่กับไมนอกซิดิล 2% เป็นเวลา 6 เดือน พบว่าที่ 3 เดือนยังไม่เห็นความเปลี่ยนแปลง แต่ที่ 6 เดือน จำนวนเส้นผมเพิ่มขึ้นชัดเจนทั้งสองกลุ่ม โดยไม่ต่างกัน และกลุ่มที่ใช้น้ำมันโรสแมรี่มีอาการคันหนังศีรษะน้อยกว่า [3] งานวิจัยนี้ยังมีขนาดเล็ก จึงควรมองโรสแมรี่เป็นตัวช่วยดูแล ไม่ใช่ยารักษา
ลดรังแค
- โรสแมรี่ ยังมีส่วนช่วยต้านเชื้อราได้อ่อนๆ จึงสามารถลดรังแคได้
เพิ่มความชุ่มชื้นเงางามให้เส้นผม
- โรสแมรี่ สามารถบำรุงเส้นผมให้นุ่มลื่นเงางาม ลดการพันกันของเส้นผม ซึ่งเป็นอีกหนึ่งสาเหตุทำให้ผมขาดร่วง
แม้โรสแมรี่จะมีประโยชน์ต่อเส้นผมมากมาย แต่คนที่แพ้พืชวงศ์ Lamiaceae (วงศ์เดียวกับกะเพรา สะระแหน่ และลาเวนเดอร์) ควรหลีกเลี่ยง เพราะโรสแมรี่อยู่ในวงศ์นี้ ส่วนผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีโรคลมชัก ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้น้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่
วิธีใช้โรสแมรี่บำรุงผม
น้ำมันโรสแมรี่ (Rosemary Oil)
วิธีนี้เป็นวิธีที่นิยมที่สุดในการใช้โรสแมรี่บำรุงผม สามารถทำได้โดยการนำใบโรสแมรี่สดหรือแห้งจำนวน ½ ถ้วย มาต้มกับน้ำมันออร์แกนิก เช่น น้ำมันมะพร้าว น้ำมันมะกอก น้ำมันละหุ่ง หรือน้ำมันโจโจบา 1 ถ้วย ด้วยไฟอ่อนๆ เป็นเวลา 5 – 10 นาที ปล่อยให้เย็นแล้วแช่ทิ้งไว้อย่างน้อย 24 ชั่วโมง จากนั้นกรองเอาแต่น้ำมันเก็บในขวดสะอาด แล้วค่อยนำมาใช้นวดหนังศีรษะ 5 นาทีก่อนนอน หรือหมักไว้ข้ามคืน แนะนำให้ใช้น้ำมันโรสแมรี่บำรุงผม 2 – 3 ครั้งต่อสัปดาห์
น้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่ (Rosemary Essential Oil)
เนื่องจากน้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่บริสุทธิ์จะมีความเข้มข้นมากเกินไป ทำให้หนังศีรษะระคายเคืองได้ ห้ามทาโดยตรง ให้ผสมน้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่ 2 – 3 หยด กับน้ำมันพื้นฐาน 1 ช้อนโต๊ะ เช่น น้ำมันมะพร้าว น้ำมันมะกอก น้ำมันละหุ่ง หรือน้ำมันโจโจบา แล้วนวดหนังศีรษะนาน 5 – 10 นาที หมักทิ้งไว้ 30 นาทีแล้วล้างออก แนะนำให้ใช้ 2 – 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ก่อนใช้ครั้งแรกให้ทดสอบที่ท้องแขนหรือหลังหูก่อน 24 ชั่วโมง ระวังอย่าให้เข้าตา และหยุดใช้ถ้าแสบ คัน หรือแดง
น้ำต้มโรสแมรี่
วิธีนี้นิยมใช้ในการล้างเส้นผม เพื่อลดรังแคโดยเฉพาะ โดยจะใช้ใบโรสแมรี่สด 1 กำมือ ต้มในน้ำเดือด 2 – 3 แก้ว เป็นเวลา 10 – 15 นาที ก่อนทิ้งให้เย็น และนำมาล้างผมหลังสระเสร็จแทนขั้นตอนครีมนวดผมโดยไม่ต้องล้างออก
สารสกัดโรสแมรี่ในผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผมและหนังศีรษะ
สำหรับใครที่เหนื่อยจะต้องเตรียม ต้องต้ม เพื่อ DIY ผลิตภัณฑ์จากโรสแมรี่มาใช้เอง ปัจจุบันก็มีผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของสารสกัดโรสแมรี่มากมายในท้องตลาด ไม่ว่าจะเป็นแชมพู ทรีตเมนต์ เซรั่มสเปรย์ รวมไปถึงน้ำมันโรสแมรี่ ให้คุณได้เลือกใช้ตามสะดวก ผลิตภัณฑ์ของ AloEx หลายตัวก็มีโรสแมรี่เป็นส่วนผสม (ตรวจตามใบรับจดแจ้งเครื่องสำอาง) ช่วยบำรุงผมให้แข็งแรง ลดการหลุดร่วงจากสารอนุมูลอิสระ เพิ่มความชุ่มชื้น ลดโอกาสผมขาดร่วงจากการพันกัน โดย AloEx Organic Intensive Hair Serum ใส่ สารสกัดจากใบโรสแมรี่ (Rosemary Extract) และน้ำมันโรสแมรี่รวม 5% ส่วน AloEx Organic Anti Hair Loss Serum ตัวใหม่ ใส่ทั้งสารสกัดและน้ำมันโรสแมรี่ ร่วมกับสารสกัดสมุนไพรไทย 15 ชนิดที่ผ่านการทดสอบโดย วว.
ผลิตภัณฑ์ AloEx ที่มีสารสกัดโรสแมรี่เป็นส่วนผสม
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรสแมรี่บำรุงผม
น้ำมันโรสแมรี่ช่วยให้ผมขึ้นจริงไหม?
มีงานวิจัยในคน 100 คน เปรียบเทียบน้ำมันโรสแมรี่กับไมนอกซิดิล 2% เป็นเวลา 6 เดือน พบว่าที่ 3 เดือนยังไม่เห็นความเปลี่ยนแปลง แต่ที่ 6 เดือน จำนวนเส้นผมเพิ่มขึ้นทั้งสองกลุ่ม โดยไม่ต่างกัน และกลุ่มที่ใช้น้ำมันโรสแมรี่มีอาการคันหนังศีรษะน้อยกว่า งานวิจัยนี้ยังเป็นงานขนาดเล็ก จึงควรมองโรสแมรี่เป็นตัวช่วยดูแล ไม่ใช่ยารักษา
ใช้น้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่ทาหนังศีรษะโดยตรงได้ไหม?
ไม่ควร น้ำมันหอมระเหยเข้มข้นเกินไปและระคายเคืองได้ ให้ผสมน้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่ 2–3 หยด กับน้ำมันพื้นฐาน เช่น น้ำมันมะพร้าวหรือโจโจบา 1 ช้อนโต๊ะ และทดสอบที่ท้องแขนก่อนใช้
ใช้โรสแมรี่นานแค่ไหนถึงเห็นผล?
ในงานวิจัยในคน ผลเรื่องจำนวนเส้นผมเริ่มเห็นที่ 6 เดือน ไม่ใช่ 3 เดือน จึงต้องใช้ต่อเนื่องและอดทน
ใครไม่ควรใช้โรสแมรี่?
คนที่แพ้พืชวงศ์กะเพรา-สะระแหน่ (Lamiaceae) ควรหลีกเลี่ยง ส่วนผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือมีโรคลมชัก ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้น้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่
อ้างอิงงานวิจัย
[1] Dhariwala, M. Y., & Ravikumar, P. An overview of herbal alternatives in androgenetic alopecia. Journal of Cosmetic Dermatology, 2019:18(4), 966-975. https://doi.org/10.1111/jocd.12930
[2] Murata, K., Noguchi, K., Kondo, M., Onishi, M., Watanabe, N., Okamura, K., & Matsuda, H. (2013). Promotion of hair growth by Rosmarinus officinalis leaf extract. Phytotherapy Research, 27(2), 212–217. https://doi.org/10.1002/ptr.4712
[3] Panahi, Y., Taghizadeh, M., Marzony, E. T., & Sahebkar, A. (2015). Rosemary oil vs minoxidil 2% for the treatment of androgenetic alopecia: a randomized comparative trial. Skinmed, 13(1), 15–21. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25842469/
